Beginnende geletterdheid bij kleuters wordt pas leuk met de letterpretflat!

Home
template ."/tools.php");?>
Tussendoelen beginnende geletterdheid
Dit en extra informatie kun je terugvinden in de Map Fonemisch bewustzijn van het CPS.
drs. Suzanne Huijbregts, drs. Mariët Förrer
 
 
Het voorbereidend lezen bestaat uit de volgende beschreven zeven aspecten:
 
 
 
 
 
 

Boekoriëntatie

Kinderen begrijpen dat illustraties en tekst samen een verhaal vertellen.
Ze weten dat boeken worden gelezen van voor naar achter, bladzijden van boven naar beneden en regels van links naar rechts.
Ze weten dat verhalen een opbouw hebben.
Ze kunnen aan de hand van de omslag van een boek de inhoud van het boek al enigszins voorspellen.
Kinderen weten dat je vragen over een boek kunt stellen. Deze vragen helpen je om goed naar het verhaal te luisteren en te letten op de illustraties.

Verhaalbegrip

Kinderen begrijpen de taal van voorleesboeken. Ze zijn in staat om conclusies te trekken naar aanleiding van een voorgelezen verhaal. Halverwege kunnen ze voorspellingen doen over het verdere verloop van het verhaal.
Kinderen weten dat de meeste verhalen zijn opgebouwd uit een situatieschets en een episode. Een situatieschets geeft informatie over de hoofdpersonen, de plaats en tijd van handeling. In een episode doet zich een bepaald probleem voor dat vervolgens wordt opgelost.
Kinderen kunnen een voorgelezen verhaal naspelen terwijl de leerkracht vertelt.
Kinderen kunnen een voorgelezen verhaal navertellen, aanvankelijk met steun van illustraties.
Kinderen kunnen een voorgelezen verhaal navertellen zonder gebruik te hoeven maken van illustraties.

Functies van geschreven taal

Kinderen weten dat geschreven taalproducten zoals briefjes, brieven, boeken en tijdschriften een communicatief doel hebben.
Kinderen weten dat symbolen zoals logo's en pictogrammen verwijzen naar taalhandelingen.
Kinderen zijn zich bewust van het permanente karakter van geschreven taal.
Kinderen weten dat tekenen en tekens produceren mogelijkheden bieden tot communicatie.
Kinderen weten wanneer er sprake is van de taalhandelingen 'lezen' en 'schrijven'. Ze kennen het onderscheid tussen 'lezen' en 'schrijven'.

Relatie tussen gesproken en geschreven taal

Kinderen weten dat gesproken woorden kunnen worden vastgelegd, op papier en met audio /visuele middelen.
Kinderen weten dat geschreven woorden kunnen worden uitgesproken.
Kinderen kunnen woorden als globale eenheden lezen en schrijven. Voorbeelden: de eigen naam en namen van voor het kind belangrijke personen/dingen, logo's en merknamen.

Taalbewustzijn

Kinderen kunnen woorden in zinnen onderscheiden.
Kinderen kunnen onderscheid maken tussen de vorm en betekenis van woorden.
Kinderen kunnen woorden in klankgroepen verdelen zoals bij kin-der-wa-gen.
Kinderen kunnen reageren op en spelen met bepaalde klankpatronen in woorden; eerst door eindrijm ("Pan rijmt op Jan") en later met behulp van beginrijm ("Kees en Kim beginnen allebei met k").
Kinderen kunnen fonemen als de kleinste klankeenheden in woorden onderscheiden, zoals bij p-e-n.

Alfabetisch principe

Kinderen ontdekken dat woorden zijn opgebouwd uit klanken en dat letters met die klanken corresponderen en leggen de foneem-grafeemkoppeling.
Kinderen kunnen door de foneem-grafeemkoppeling woorden die ze nog niet eerder hebben gezien, lezen en schrijven.

Functioneel schrijven en lezen

Kinderen schrijven functionele teksten, zoals lijstjes, briefjes, opschriften en verhaaltjes.
Kinderen lezen zelfstandig prentenboeken en eigen en andermans teksten.

De ontwikkeling van het fonemische bewustzijn (taalbewustzijn) is slechts een onderdeel

van het voorbereidend lezen. Omdat fonemisch bewustzijn de grootste voorspeller is voor het leren lezen, moet er voldoende tijd voor worden gereserveerd. Daarom besteden ze in de map van fonemisch bewustzijn specifiek aandacht aan het oefenen hiervan. Deze oefeningen zijn heel goed te combineren met de letterpretflat. Je maakt de oefeningen erg aantrekkelijk en concreet. De kinderen weten naar een poosje zelf al wel welke vaardigheden een pop goed kan en deze pop helpt je op een leuke manier de oefening door.

Wat is fonemisch bewustzijn?

Fonemisch bewustzijn is begrijpen dat gesproken woorden uit klanken (fonemen) bestaan.

Fonemisch bewustzijn is een aspect van fonologisch bewustzijn.

Kinderen met een goed ontwikkeld fonologisch bewustzijn weten dat woorden kunnen rijmen, uit lettergrepen bestaan, met dezelfde klanken kunnen beginnen of eindigen en uit klanken bestaan die gebruikt kunnen worden om nieuwe woorden te vormen. Dit is de voorbereiding op het fonemische bewustzijn. Fonemisch bewustzijn is echter de vaardigheid om binnen gesproken woorden klanken te onderscheiden, daarover na te denken en ze te manipuleren (bijvoorbeeld een klank weglaten, toevoegen of vervangen).

Alle kinderen die om welke reden dan ook eind groep 3 niet goed kunnen lezen, lijken een gemeenschappelijk probleem te hebben. Ze hebben niet de vaardigheid ontwikkeld om fonemen correct en vlot te onderscheiden en te herkennen.

Vaardigheden fonemisch bewustzijn

Voorbereiding van het fonemisch bewustzijn
Van makkelijk naar moeilijk.
  • Luisteren
    • Bewustzijn van zinnen en woorden
  • Woorden
    • De leerlingen herkennen lange en korte woorden, samengestelde woorden en weten dat meerdere woorden een zin vormen
  • Zinnen 
    • De leerlingen weten dat zinnen uit woorden bestaan. Herkennen lange en korte zinnen. Kunnen een zin langer maken en zelf een zin bedenken
  • Bewustzijn van lettergrepen
    • Kinderen leren dat woorden uit stukjes / lettergrepen bestaan
  • Rijmen
    • Bij het rijmen leren de kinderen op de klanken in woorden te letten

Het fonemisch bewustzijn

  • Sorteren van woorden op beginklank
    • Herkennen, benoemen en verzinnen van een beginklank
  • Synthetiseren van klanken tot een woord
    • Losse klanken samenvoegen tot een woord. (v/-/i/-/s/ wordt vis)
  • Isoleren van klanken in een woord
    • Horen, sorteren en benoemen van begin-, midden en eindklank
  • Een klank in een woord toevoegen, weglaten of vervangen
    • Ze leren klanken in woorden te manipuleren
  • Analyseren van klanken in een woord
    • Vis wordt v/-/i/-/s/
  • Letters kunnen benoemen
    • Letterkennis: letters kunnen benoemen is geen vaardigheid die bij het fonemisch bewustzijn hoort, maar is de volgende stap op weg naar het lezen.

Deze + extra informatie kun je terugvinden in de Map Fonemisch bewustzijn van het CPS.

drs. Suzanne Huijbregts, drs. Mariët Förrer

 
Design: Pravo & Printstyle & Contracts & Aerography.